شیمی دوازدهم صفحه ۱۱۲ - با هم بیندیشیم
با توجه به شکلهای زیر که قیمت تقریبی نفت خام و چند فرآورده نفتی را نشان میدهد به پرسشها پاسخ دهید.
(تصویر شامل قیمت نفت خام: ۱۵۹ لیتر = ۲۴,۰۰۰,۰۰۰ ریال؛ بنزین: ۱ لیتر = ۳۰,۰۰۰ ریال؛ و سایر فرآوردهها مانند پلیاتن، روغن موتور، اتانول، متانول و اتیلن گلیکول با جای خالی برای قیمت است)
آ) با جستوجو در منابع معتبر، جدول زیر را کامل کنید.
| نام ماده | روغن موتور | متانول | اتیلن گلیکول | پلی اتن | اتانول |
| :--- | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: |
| قیمت ۱۵۹ لیتر یا کیلوگرم (ریال) | .......... | .......... | .......... | .......... | .......... |
ب) درباره جمله زیر گفتوگو کنید.
«از نگاه شیمیایی، نفت خام آمیختهای از هیدروکربنهای گوناگون است که بخش عمده آن به عنوان سوخت برای تولید انرژی سوزانده میشود.»
پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی دوازدهم صفحه ۱۱۲ - با هم بیندیشیم
سلام به شیمیدانهای باهوش و آیندهنگر! در این بخش میخواهیم ارزش اقتصادی نفت خام را فراتر از یک سوخت ساده بررسی کنیم.
**پاسخ بخش آ (تکمیل جدول بر اساس ارزش افزوده):**
در دنیای اقتصاد و شیمی صنعتی، هرچه فرآیندهای بیشتری روی نفت انجام شود تا به مواد پیچیدهتر تبدیل گردد، قیمت آن به شدت افزایش مییابد.
به طور تقریبی (با توجه به نوسانات بازار)، اگر ۱۵۹ لیتر نفت خام حدود ۲۴ میلیون ریال باشد، قیمت همان مقدار از فرآوردهها به صورت تخمینی به شرح زیر خواهد بود:
* **متانول و اتانول**: به دلیل کاربردهای گسترده در حلالها و صنایع شیمیایی، قیمتی بالاتر از نفت خام دارند.
* **روغن موتور**: به دلیل فرآیندهای تصفیه پیچیده و افزودنیهای خاص، ارزش آن چندین برابر نفت است.
* **اتیلن گلیکول و پلیاتن**: این مواد خوراک اصلی صنایع پلیمری و نساجی هستند و بالاترین ارزش افزوده را در این لیست دارند.
به طور کلی، قیمتها در جدول از راست به چپ (به سمت مواد پتروشیمیایی) روند صعودی بسیار شدیدی پیدا میکنند.
**پاسخ بخش ب (تحلیل جمله):**
این جمله به یک واقعیت تلخ اما رایج اشاره دارد.
اگرچه نفت خام گنجینهای از مولکولهای باارزش است که میتواند پایه و اساس میلیونها محصول (از دارو تا قطعات هواپیما) باشد، اما در حال حاضر حدود **۹۰ درصد** آن صرفاً برای تولید انرژی (گرما و حرکت) سوزانده میشود.
**نکته معلمانه**: سوزاندن نفت نه تنها منابع ارزشمند آیندگان را از بین میبرد، بلکه با تولید گازهای گلخانهای به محیط زیست آسیب میزند. هدف شیمی مدرن این است که نفت را به جای «سوختن»، به «ساختن» مواد جدید اختصاص دهد.
مهدی
1402/03/10
عالیییی
مهدی
1402/03/10
عالیییی